Η λεγόμενη πολιτιστική επιρροή των ΗΠΑ υπήρξε ένας από τους βασικούς παράγοντες που συνέβαλαν στη νίκη της Δύσης κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου
Για περισσότερο από έναν αιώνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτέλεσαν μία από τις ισχυρότερες πολιτιστικές και πολιτικές δυνάμεις στον κόσμο.
Η αμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία, η μουσική, ο αθλητισμός και η προβολή αξιών όπως η ατομική ελευθερία και η ελευθερία έκφρασης δημιούργησαν ένα παγκόσμιο αποτύπωμα που ενίσχυσε σημαντικά την επιρροή της Ουάσιγκτον.
Η λεγόμενη πολιτιστική επιρροή των ΗΠΑ υπήρξε ένας από τους βασικούς παράγοντες που συνέβαλαν στη νίκη της Δύσης κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Παρά το γεγονός ότι η Σοβιετική Ένωση σημείωσε επιτυχίες σε τομείς όπως η διαστημική εξερεύνηση και προσπάθησε να προσελκύσει τις χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου, το αυταρχικό της πολιτικό μοντέλο και οι περιορισμοί στις προσωπικές ελευθερίες δεν της επέτρεψαν να ανταγωνιστεί την πολιτιστική απήχηση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Για πολλά χρόνια υπήρχε η εκτίμηση ότι η Κίνα, παρά τη θεαματική οικονομική και τεχνολογική της ανάπτυξη, δεν θα μπορούσε ποτέ να ξεπεράσει τις ΗΠΑ σε παγκόσμια αποδοχή, εξαιτίας των διαφορών στα πολιτικά συστήματα και στις ατομικές ελευθερίες.
Ωστόσο, αυτή η εκτίμηση φαίνεται πλέον να αλλάζει.
Η δεύτερη προεδρική θητεία του Donald Trump έχει επηρεάσει σημαντικά τη διεθνή εικόνα των ΗΠΑ, με αποτέλεσμα η Κίνα να εμφανίζεται για πρώτη φορά πιο θετικά αξιολογούμενη από την Αμερική σε μεγάλο μέρος του πλανήτη.
Σύμφωνα με μεγάλη έρευνα του αμερικανικού ερευνητικού οργανισμού Pew Research Center, η Κίνα έχει πλέον καλύτερη εικόνα από τις ΗΠΑ στις περισσότερες από τις χώρες που εξετάστηκαν.
Πρόκειται για την πρώτη φορά από τότε που ο οργανισμός ξεκίνησε να καταγράφει τις παγκόσμιες αντιλήψεις για τις δύο μεγάλες δυνάμεις, το 2002, όπου καταγράφεται ένα τέτοιο αποτέλεσμα σε τόσο μεγάλη κλίμακα.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε περισσότερους από 42.000 πολίτες από 36 χώρες μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου και δείχνει ότι η παγκόσμια στάση απέναντι στις δύο υπερδυνάμεις έχει αντιστραφεί μέσα σε μόλις τρία χρόνια.
Το 2023, το 58% των ερωτηθέντων είχε θετικότερη άποψη για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ μόλις το 32% είχε θετικότερη εικόνα για την Κίνα.
Το 2026, η εικόνα είναι διαφορετική, καθώς το 46% δηλώνει ότι βλέπει πιο θετικά την Κίνα, ενώ το ποσοστό για τις ΗΠΑ περιορίζεται στο 36%.
Συνολικά, σε 25 από τις 36 χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, οι πολίτες εμφανίζονται να έχουν πλέον ευνοϊκότερη άποψη για την Κίνα σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η αλλαγή αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς αφορά ακόμη και χώρες που παραδοσιακά βρίσκονται κοντά στην Ουάσιγκτον.
Οι 2 άμεσοι γείτονες
Ο Καναδάς και το Μεξικό, δύο άμεσοι γείτονες των ΗΠΑ, εμφανίζονται να αξιολογούν θετικότερα την Κίνα, ενώ αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται στην Τουρκία, η οποία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά και σε χώρες της Λατινικής Αμερικής όπως η Χιλή, το Περού και η Αργεντινή.
Ακόμη και η Αυστραλία, στενός σύμμαχος των ΗΠΑ, παρουσιάζει οριακή μετατόπιση υπέρ της Κίνας.
Η πιο φιλοκινεζική χώρα παγκοσμίως εμφανίζεται να είναι το Πακιστάν, ενώ ακολουθούν η Μαλαισία, η Δυτική Όχθη και η Ινδονησία.
Αντίθετα, μόνο έξι χώρες διατηρούν θετικότερη άποψη για τις ΗΠΑ από ό,τι για την Κίνα. Μεταξύ αυτών βρίσκεται η Israel, η οποία αποτελεί τη χώρα με τη μεγαλύτερη φιλοαμερικανική στάση, καθώς δίνει στις ΗΠΑ προβάδισμα 62 μονάδων έναντι της Κίνας.
Στην ίδια κατηγορία βρίσκονται επίσης η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, οι Φιλιππίνες και η Πολωνία.
Ένας από τους σημαντικότερους λόγους για την υποχώρηση της διεθνούς εικόνας των ΗΠΑ είναι η αυξανόμενη αντίληψη ότι η Ουάσιγκτον αποτελεί λιγότερο αξιόπιστο εταίρο σε παγκόσμιο επίπεδο.
Σύμφωνα με την έρευνα, το 50% των πολιτών στις 36 χώρες θεωρεί πλέον τις ΗΠΑ αναξιόπιστη δύναμη.
Η πτώση της εμπιστοσύνης είναι ιδιαίτερα έντονη σε χώρες που είχαν στενούς οικονομικούς και στρατηγικούς δεσμούς με την Αμερική.
Στον Καναδά, για παράδειγμα, το 83% των πολιτών το 2022 θεωρούσε τις ΗΠΑ αξιόπιστο εταίρο, ενώ σήμερα το ποσοστό αυτό έχει υποχωρήσει στο 35%.
Στη Γερμανία, το ποσοστό όσων πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ λαμβάνουν υπόψη τα συμφέροντα άλλων χωρών κατά τη χάραξη εξωτερικής πολιτικής έχει μειωθεί από 60% το 2023 σε μόλις 23%.
Η εικόνα του Donald Trump
Η εικόνα του Donald Trump φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά αυτή τη μεταβολή. Η εμπιστοσύνη προς τον Αμερικανό πρόεδρο εμφανίζεται χαμηλότερη από την αντίστοιχη προς τον Κινέζο πρόεδρο Xi Jinping.
Το 2026, μόλις το 21% των ερωτηθέντων αξιολογεί θετικά την ηγεσία του Donald Trump, ενώ το 36% έχει θετικότερη άποψη για τον Xi Jinping.
Σε ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ολλανδία, η Ισπανία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Κινέζος πρόεδρος εμφανίζεται να προηγείται του Αμερικανού ομολόγου του.
Παράλληλα, η εικόνα της Κίνας έχει βελτιωθεί αισθητά σε αρκετές χώρες.
Στην Ιταλία, το ποσοστό των πολιτών που έχουν θετική άποψη για την Κίνα αυξήθηκε από 31% το 2022 σε 51% σήμερα, ενώ στην Ισπανία η θετική στάση απέναντι στο Πεκίνο έφτασε το 54%, σημειώνοντας σημαντική άνοδο μέσα σε έναν χρόνο.
Η τάση αυτή επιβεβαιώνεται και από άλλη μεγάλη διεθνή δημοσκόπηση.
Σύμφωνα με την Gallup, η Κίνα ξεπέρασε τις ΗΠΑ στις παγκόσμιες αξιολογήσεις το 2025, καθώς η κινεζική ηγεσία συγκέντρωσε μέση αποδοχή 36%, έναντι 31% για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι η Κίνα έχει αντικαταστήσει τις ΗΠΑ ως παγκόσμια υπερδύναμη.
Η Αμερική εξακολουθεί να διαθέτει τεράστια οικονομική, στρατιωτική και τεχνολογική ισχύ, ενώ παραμένει κυρίαρχη σε πολλούς τομείς.
Ωστόσο, τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι η μάχη για τη διεθνή επιρροή αλλάζει χαρακτήρα.
Η Κίνα, παρά τις επικρίσεις για το πολιτικό της σύστημα, τους περιορισμούς στις ελευθερίες και τις γεωπολιτικές εντάσεις με γειτονικές χώρες, καταφέρνει πλέον να παρουσιάζεται σε πολλές κοινωνίες ως πιο θετικά αξιολογούμενη δύναμη από τις ΗΠΑ.
Το αν αυτή η μεταβολή αποτελεί προσωρινό φαινόμενο που συνδέεται με την προεδρία Trump ή αν σηματοδοτεί μια βαθύτερη αλλαγή στη διεθνή ισορροπία ισχύος, θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά ερωτήματα των επόμενων ετών.
www.bankingnews.gr
Η αμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία, η μουσική, ο αθλητισμός και η προβολή αξιών όπως η ατομική ελευθερία και η ελευθερία έκφρασης δημιούργησαν ένα παγκόσμιο αποτύπωμα που ενίσχυσε σημαντικά την επιρροή της Ουάσιγκτον.
Η λεγόμενη πολιτιστική επιρροή των ΗΠΑ υπήρξε ένας από τους βασικούς παράγοντες που συνέβαλαν στη νίκη της Δύσης κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Παρά το γεγονός ότι η Σοβιετική Ένωση σημείωσε επιτυχίες σε τομείς όπως η διαστημική εξερεύνηση και προσπάθησε να προσελκύσει τις χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου, το αυταρχικό της πολιτικό μοντέλο και οι περιορισμοί στις προσωπικές ελευθερίες δεν της επέτρεψαν να ανταγωνιστεί την πολιτιστική απήχηση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Για πολλά χρόνια υπήρχε η εκτίμηση ότι η Κίνα, παρά τη θεαματική οικονομική και τεχνολογική της ανάπτυξη, δεν θα μπορούσε ποτέ να ξεπεράσει τις ΗΠΑ σε παγκόσμια αποδοχή, εξαιτίας των διαφορών στα πολιτικά συστήματα και στις ατομικές ελευθερίες.
Ωστόσο, αυτή η εκτίμηση φαίνεται πλέον να αλλάζει.
Η δεύτερη προεδρική θητεία του Donald Trump έχει επηρεάσει σημαντικά τη διεθνή εικόνα των ΗΠΑ, με αποτέλεσμα η Κίνα να εμφανίζεται για πρώτη φορά πιο θετικά αξιολογούμενη από την Αμερική σε μεγάλο μέρος του πλανήτη.
Σύμφωνα με μεγάλη έρευνα του αμερικανικού ερευνητικού οργανισμού Pew Research Center, η Κίνα έχει πλέον καλύτερη εικόνα από τις ΗΠΑ στις περισσότερες από τις χώρες που εξετάστηκαν.
Πρόκειται για την πρώτη φορά από τότε που ο οργανισμός ξεκίνησε να καταγράφει τις παγκόσμιες αντιλήψεις για τις δύο μεγάλες δυνάμεις, το 2002, όπου καταγράφεται ένα τέτοιο αποτέλεσμα σε τόσο μεγάλη κλίμακα.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε περισσότερους από 42.000 πολίτες από 36 χώρες μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου και δείχνει ότι η παγκόσμια στάση απέναντι στις δύο υπερδυνάμεις έχει αντιστραφεί μέσα σε μόλις τρία χρόνια.
Το 2023, το 58% των ερωτηθέντων είχε θετικότερη άποψη για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ μόλις το 32% είχε θετικότερη εικόνα για την Κίνα.
Το 2026, η εικόνα είναι διαφορετική, καθώς το 46% δηλώνει ότι βλέπει πιο θετικά την Κίνα, ενώ το ποσοστό για τις ΗΠΑ περιορίζεται στο 36%.
Συνολικά, σε 25 από τις 36 χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, οι πολίτες εμφανίζονται να έχουν πλέον ευνοϊκότερη άποψη για την Κίνα σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η αλλαγή αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς αφορά ακόμη και χώρες που παραδοσιακά βρίσκονται κοντά στην Ουάσιγκτον.
Οι 2 άμεσοι γείτονες
Ο Καναδάς και το Μεξικό, δύο άμεσοι γείτονες των ΗΠΑ, εμφανίζονται να αξιολογούν θετικότερα την Κίνα, ενώ αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται στην Τουρκία, η οποία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά και σε χώρες της Λατινικής Αμερικής όπως η Χιλή, το Περού και η Αργεντινή.
Ακόμη και η Αυστραλία, στενός σύμμαχος των ΗΠΑ, παρουσιάζει οριακή μετατόπιση υπέρ της Κίνας.
Η πιο φιλοκινεζική χώρα παγκοσμίως εμφανίζεται να είναι το Πακιστάν, ενώ ακολουθούν η Μαλαισία, η Δυτική Όχθη και η Ινδονησία.
Αντίθετα, μόνο έξι χώρες διατηρούν θετικότερη άποψη για τις ΗΠΑ από ό,τι για την Κίνα. Μεταξύ αυτών βρίσκεται η Israel, η οποία αποτελεί τη χώρα με τη μεγαλύτερη φιλοαμερικανική στάση, καθώς δίνει στις ΗΠΑ προβάδισμα 62 μονάδων έναντι της Κίνας.
Στην ίδια κατηγορία βρίσκονται επίσης η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, οι Φιλιππίνες και η Πολωνία.
Ένας από τους σημαντικότερους λόγους για την υποχώρηση της διεθνούς εικόνας των ΗΠΑ είναι η αυξανόμενη αντίληψη ότι η Ουάσιγκτον αποτελεί λιγότερο αξιόπιστο εταίρο σε παγκόσμιο επίπεδο.
Σύμφωνα με την έρευνα, το 50% των πολιτών στις 36 χώρες θεωρεί πλέον τις ΗΠΑ αναξιόπιστη δύναμη.
Η πτώση της εμπιστοσύνης είναι ιδιαίτερα έντονη σε χώρες που είχαν στενούς οικονομικούς και στρατηγικούς δεσμούς με την Αμερική.
Στον Καναδά, για παράδειγμα, το 83% των πολιτών το 2022 θεωρούσε τις ΗΠΑ αξιόπιστο εταίρο, ενώ σήμερα το ποσοστό αυτό έχει υποχωρήσει στο 35%.
Στη Γερμανία, το ποσοστό όσων πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ λαμβάνουν υπόψη τα συμφέροντα άλλων χωρών κατά τη χάραξη εξωτερικής πολιτικής έχει μειωθεί από 60% το 2023 σε μόλις 23%.
Η εικόνα του Donald Trump
Η εικόνα του Donald Trump φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά αυτή τη μεταβολή. Η εμπιστοσύνη προς τον Αμερικανό πρόεδρο εμφανίζεται χαμηλότερη από την αντίστοιχη προς τον Κινέζο πρόεδρο Xi Jinping.
Το 2026, μόλις το 21% των ερωτηθέντων αξιολογεί θετικά την ηγεσία του Donald Trump, ενώ το 36% έχει θετικότερη άποψη για τον Xi Jinping.
Σε ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ολλανδία, η Ισπανία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Κινέζος πρόεδρος εμφανίζεται να προηγείται του Αμερικανού ομολόγου του.
Παράλληλα, η εικόνα της Κίνας έχει βελτιωθεί αισθητά σε αρκετές χώρες.
Στην Ιταλία, το ποσοστό των πολιτών που έχουν θετική άποψη για την Κίνα αυξήθηκε από 31% το 2022 σε 51% σήμερα, ενώ στην Ισπανία η θετική στάση απέναντι στο Πεκίνο έφτασε το 54%, σημειώνοντας σημαντική άνοδο μέσα σε έναν χρόνο.
Η τάση αυτή επιβεβαιώνεται και από άλλη μεγάλη διεθνή δημοσκόπηση.
Σύμφωνα με την Gallup, η Κίνα ξεπέρασε τις ΗΠΑ στις παγκόσμιες αξιολογήσεις το 2025, καθώς η κινεζική ηγεσία συγκέντρωσε μέση αποδοχή 36%, έναντι 31% για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι η Κίνα έχει αντικαταστήσει τις ΗΠΑ ως παγκόσμια υπερδύναμη.
Η Αμερική εξακολουθεί να διαθέτει τεράστια οικονομική, στρατιωτική και τεχνολογική ισχύ, ενώ παραμένει κυρίαρχη σε πολλούς τομείς.
Ωστόσο, τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι η μάχη για τη διεθνή επιρροή αλλάζει χαρακτήρα.
Η Κίνα, παρά τις επικρίσεις για το πολιτικό της σύστημα, τους περιορισμούς στις ελευθερίες και τις γεωπολιτικές εντάσεις με γειτονικές χώρες, καταφέρνει πλέον να παρουσιάζεται σε πολλές κοινωνίες ως πιο θετικά αξιολογούμενη δύναμη από τις ΗΠΑ.
Το αν αυτή η μεταβολή αποτελεί προσωρινό φαινόμενο που συνδέεται με την προεδρία Trump ή αν σηματοδοτεί μια βαθύτερη αλλαγή στη διεθνή ισορροπία ισχύος, θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά ερωτήματα των επόμενων ετών.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών